- مردمان - http://www.mardoman.net -

اختلالات قاعدگی و نکات عادت ماهیانه

[1]

چرخه قاعدگی طبیعی:

– یک زن بطور طبیعی هر ۲۲ تا ۳۵ روز یکبار قاعده میشود. (بطور متوسط ۲۸ روز یکبار)

– نخستین قاعدگی (MENARCHE) معمولا در سن ۹ تا ۱۶ سالگی روی میدهد.(بطور متوسط در سن ۱۳-۱۲ سالگی)

– نخستین قاعدگی معمولا ۲ سال پس از ظهور و رشد سینه ها و ۶-۴ ماه بعد از رشد موهای زیر بغل و ناحیه تناسلی آغاز میگردد.

– قاعدگی در سن ۶۰-۴۵ سالگی متوقف میگردد که یائسگی نامیده میگردد.

– چرخه قاعدگی در دختران تازه به بلوغ رسیده نامنظم میباشد که به مرور زمان منظم میگردد. سیکل قاعدگی در دختران نوجوان از ۲۱ روز تا ۴۵ روز متغییر میباشد.

– چرخه قاعدگی در آستانه یائسگی نیز نامنظم میگردد.

– قاعدگی طبیعی ۷-۳ روز بطول می انجامد.

– بطور طبیعی در هر قاعدگی ۳۵ تا  ۸۰ میلی لیتر خون از بدن دفع میگردد.(در حدود ۸-۲ قاشق غذاخوری و یا ۳/۱ فنجان) هر میلی لیتر یک گرم وزن دارد. هر میلی لیتر معادل یک هزارم لیتر است.

– در هر قاعدگی بطور متوسط ۱۶ میلی گرم آهن از بدن دفع میگردد.

– خون دفع شده به همراه بافت تخریب شده لایه پوشاننده رحم برنگ قرمز روشن، قرمز تیره و یا قهوه ای تیره میباشد. خونریزی همراه با لخته های خون کوچک و سیاه رنگ طبیعی است.

– طی قاعدگی خیس شدن ۶-۵ پد (نوار بهداشتی) و یا تامپون در روز طبیعی است.

– سیکل قاعدگی توسط هیپوتالاموس و غده هیپوفیز کنترل میگردد.

– برای آنکه یک زن از سیکل قاعدگی طبیعی و منظمی برخوردار باشد بایستی عملکرد هیپوتالاموس، غده هیپوفیز، تخمدانها و رحم کاملا طبیعی باشد.

– همچنین آناتومی دستگاه تناسلی زن بایستی نرمال باشد تا خون بتواند بسهولت از بدن دفع گردد.

۱- فقدان عادت ماهانه (آمنوره)(AMENORRHEA):

* آمنوره اولیه: هنگامی ست که دختر نوجوان نخستین عادت ماهانه خود را تجربه نمیکند. (فقدان کامل قاعدگی  در زمان بلوغ). در صورتی که دختری در سن ۱۶ سالگی قاعده نشده باشد و یا تا سن ۱۴ سالگی صفات ثانویه جنسی در وی پدید نیامده باشد، میبایست به پزشک مراجعه کند. علل آمنوره اولیه بلوغ دیررس میباشد که در دختران ورزشکار و یا خیلی لاغر شایع میباشد. نابهنجاریهای مادرزادی نظیر غیر طبیعی بودن ساختمان اعضای تناسلی و یا فقدان آنها، مسدود بودن کامل پرده بکارت و نشانگان ترنر(TURNER SYNDROME) -اختلالات غدد درونریز، اختلالات  تغذیه ای و بیماریهای عمومی بدن نیز در بروز آمنوره اولیه دخیل میباشند.

* آمنوره ثانویه: هنگامی ست که زن قبلا قاعدگی را تجربه کرده است اما ناگهان قاعدگی  وی قطع می گردد.

علل آمنوره ثانویه:

۱-حاملگی.
۲-شیر دهی.
۳-یائسگی و یا یائسگی پیش رس(پیش از ۴۰ سالگی).
۴-جراحی و برداشتن رحم(هیسترکتومی) و تخمدانها.
۵-قطع مصرف قرصهای ضد بارداری و یا دیگر روشهای جلوگیری از بارداری هورمونی.
۶-مصرف قرصهای ضد بارداری.
۷-تومورهای غده هیپوفیز.
۸-اختلالات تغذیه ای نظیر پرخوری عصبی وبی اشتهایی عصبی.
۹-مصرف برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها و داروهای ضد افسردگی.
۱۰-اختلالات و نارساییهای تخمدانی. کیست و تومورهای تخمدانی.
۱۱-اختلالات غدد درون ریز نظیر نشانگان کوشینگ(CUSHING`S SYNDROME) که در آن سطح کورتیزول و هورمون آدرنال(فوق کلیوی) افزایش می یابد. و یا کم کاری و پر کاری تیروئید.
۱۲-استرس ها و تنشهای جسمی و عاطفی. استرسهای ناشی از سفر، شغل و یا امتحان دادن.
۱۳-کاهش سریع وزن.و یا چربی ناکافی در بدن.
۱۴-چاقی و افزایش وزن ناگهانی. میزان زیاد چربی در بدن فرآیند تخمک گذاری را مختل میکند.
۱۵-ورزش و فعالیتهای بدنی شدید، سنگین و مستمر.
۱۶-بیماریهای مزمن نظیر ورم مخاط روده بزرگ(COLITIS)، نارسایی کلیوی، دیابت کنترل نشده، سل، کم خونی و امراض کبدی.
۱۷-شیمی درمانی.

۱۸-بیماریهای مزمن روانی نظیر افسردگی.

۱۹-افزایش هورمونهای پرولاکتین و تستوسترون.

۲۰-مصرف مواد مخدر و روانگردان.

۲۱-باریک بودن گردن رحم.

* قطع یک دوره قاعدگی در صورت رد احتمال حاملگی نیاز به مراجعه به پزشک ندارد، اما چنانچه بیش از یک دوره قاعده نشدید حتما به پزشک مراجعه کنید.

۲- خونریزی شدید طی قاعدگی (منوراژ)(MENORRHAGIA):

به خونریزی شدید و طولانی مدت قاعدگی اطلاق میگردد. علایم آن:

۱-طول کشیدن قاعدگی بیش از ۷ روز.
۲-خیس شدن  کامل حداقل یک پد بهداشتی و یا تامپون در یک ساعت و ادامه یافتن این وضع تا ساعتهای متمادی.
۳-مشاهده لخته های خونی بزرگ طی قاعدگی.
۴-نیاز به تعویض نوار بهداشتی و یا تامپون در طول شب.
۵-ایجاد اختلال در فعالیتهای روزمره مانند خرید کردن و به سر کار رفتن.
۶-کم خونی (سرگیجه، ضعف عمومی بدن، رنگ پریدگی)

علل منوراژ:

۱-از تعادل خارج شدن هورمونها. آندومتر (لایه پوشاننده رحم) بیش از حد توسعه مییابد، بنابراین تخریب و ریزش آن با خونریزی بیشتری همراه است.
۲-پر کاری و یا کم کاری تیروئید.
۳-فیبروئید رحمی (تومور خوش خیم رحم)
۴-پولیپ رحمی (تودهه ای خوش خیم بروی دیواره رحم)
۵-کیست رحمی (کیسه های پر از مایع خوش خیم)
۶-اختلال در عملکرد طبیعی تخمدانها.
۷-عوارض جانبی استفاده از دستگاه داخل رحمی(IUD).
۸-حاملگی خارج رحمی (اکتوپیک) و یا سقط چنین.
۹-سرطان گردن رحم و یا تخمدانها.
۱۰-مصرف برخی داروها نظیر داروهای ضد انعقاد خون و ضد التهاب.
۱۱-عفونت و التهاب لگن، رحم و یا مهبل، اندومتریوز (بافت پوشاننده رحم در محلی خارج از رحم رشد می یابد)، نارسایی های کلیوی و کبدی و شیمی درمانی.
۱۲-فعالیت بدنی سنگین و طولانی مدت.

* از آنجایی که منوراژ منجر به کم خونی میگردد مراجعه به پزشک ضروری است.

۳- لکه بینی و خونریزی بین قاعدگی (متروراژ)(METRORRHAGIA):

لکه بینی و خونریزی خفیف بین پریودها در دختران نوجوان و یا در طی تخمک گذاری در دختران جوان امری طبیعی است اما مشاوره با پزشک توصیه میگردد. لکه بینی و خونریزی بین قاعدگی درزنان ۴۰ سال به بالا میتواند نشانه اغاز دوره پیش یائسگی باشد.

علل خونریزی و لکه بینی بین دو چرخه:

[1]

۱-پولیپ و یا فیبروئید رحم.و اندومتریوز.
۲-عفونت مهبل – صدمه وارد شدن به مهبل-خشکی دیواره مهبل به علت کاهش استروژن پس از یائسگی.
۳-عوارض زایمان مانند سقط جنین و یا حاملگی خارج رحمی.
۴-نوسانات سطح هورمونها.
۵-کم کاری تیروئید.
۶-قطع ویا از سر گیری مصرف قرصهای ضد بارداری و یا استروژنها.
۷-از عوارض استفاده از دستگاه داخل رحمی(IUD) خونریزی خفیف است.
۸-مصرف داروهای ضد انعقاد خون.
۹-استرس و تنش.
۱۰-شیردهی در زنان شیرده.
۱۱-سرطان گردن رحم.

* لکه بینی و خونریزی بین قاعدگی در موارد زیر خطرناک است :

۱-در دخترانی که هنوز به سن بلوغ نرسیده اند و یا کمتر از ۱۰ سال سن دارند.
۲-در زنانی که بیش از ۵۰ سال سن دارند.
۳-لکه بینی خفیف در دوران حاملگی طبیعی است اما هرگونه خونریزی بایستی توسط پزشک ارزیابی گردد.
۴-لکه بینی و خونریزی بین قاعدگی دردناک،با حجم زیاد و طولانی مدت.

نکته:مصرف آسپرین مدت زمان و شدت خونریزی را افزایش میدهد بنابراین از مصرف آن خودداری کنید.

نکته:بیماریهای تیروئیدی و یا مصرف قرصهای ضد بارداری از میزان  حجم خونریزی ماهانه شما میکاهند.

۴- قاعدگی دردناک(دیسمنوره)(DYSMENORRHEA):

دیسمنوره اولیه: انقباضات دردناکی است که با نابهنجاریهای فیزیکی همراه نبوده و معمولا ۳ سال پس از آغاز نخستین قاعدگی(بلوغ) در خانمها تجربه میشود. این درد یا همزمان با قاعدگی و یا از چند ساعت قبل و یا ۲-۱ روز پیش از قاعدگی آغاز میگردد. دیسمنوره اولیه با افزایش سن و یا پس از زایمان کاهش می یابد.

دیسمنوره ثانویه: این درد دارای یک علت زمینه ای بوده و با نابهنجاری جسمی  نظیر اندومتریوز، پولیپ رحمی، عفونت لگن، استفاده از IUD و یا فیبروئید رحمی همراه است.

علایم دیسمنوره:

۱-درد مبهم، ضربان دار و شبیه دل پیچه در ناحیه تحتانی شکم.
۲-دردی که بسمت پایین کمر و رانها کشیده میگردد.
۳-علایم نادر: حالت تهوع و استفراغ-تعریق بدن-سرگیجه-اسهال و یا یبوست-ضعف-افسردگی-اضطراب و تحریک پذیری.

علل دیسمنوره اولیه

۱- بمنظور کمک به بیرون راندن بافت تخریب یافته رحم، رحم منقبض میگردد. انقباض عضلات رحم توسط پروستاگلاندینها صورت میگیرد. افزایش سطح این شبه هورمونها که در التهاب و درد نقش دارند، دیسمنوره اولیه را پدید می آورد.
۲-تنگ بودن گردن رحم.

عوامل تشدید کننده دیسمنوره:

استرس+کافئین+نیکوتین+ورزش نکردن+تغذیه نامناسب.

نکته: مصرف داروهای ایبوپروفن، ناپروکسن و مفنامیک اسید تولید پروستاگلاندینها را مهار میکند.

سایر روشهای تسکین دیسمنوره:

۱-کاهش مصرف شکر،سدیم و کافئین.
۲-سیگار نکشید و از مصرف الکل خودداری کنید.
۳-مصرف مکملهای کربنات کلسیم و ویتامین B6.
۴-مصرف استامینوفن.
۵-بطور منظم ورزش کنید.ورزش کردن باعث ترشح اندروفین ،که یک مسکن درد طبیعی ست، میشود.
۶-حمام آب گرم و یا قرار دادن کیسه آب گرم روی شکم.
۷-مصرف قرصهای ضد بارداری از درد قاعدگی به میزان قابل توجهی میکاهد.

نشانگان پیش از قاعدگی(PMS):

به مجموعه ای از تغییرات رفتاری،خلقی و جسمی زنان پیش از قاعدگی اطلاق میگردد. نوع شدید این اختلال (PMMD) نام دارد که فرد را کاملا ناتوان میسازد.

علایم نشانگان پیش از قاعدگی: (۱۵۰ علامت برای این نشانگان از سوی زنان گزارش شده که به مهمترین و شایعترین آنها اشاره میکنیم):

۱- نوسانات خلقی و رفتاری: افسردگی-تحریک پذیری-خشم ناگهانی-گریه-زودرنجی-افزایش میل جنسی-اضطراب-فراموش کاری-کاهش تمرکز-حساسیت به سروصدا-بی خوابی-خشونت-پرخاشگری-احساس ناامیدی-پریشانی و سردرگمی-بی حوصلگی-کسالت.

۲-تغییرات فیزیکی:حساس شدن و بزرگ شدن سینه ها-احساس نفخ و پف کردگی-میگرن-سردرد-ورم دستها و پاها-کمر درد-کاهش انرژی-ضعف-احساس تهوع-گرفتگی عضلات-تکرار ادرار-افزایش وزن بعلت احتباس آب-تغییر در اشتها-درد مفاصل-ویار به خوردن غذاهای شیرین و یاشور و پر نمک.

۳- نشانگان پیش از قاعدگی آسم، آلرژی، صرع و افسردگی را تشدید میکند.

چه مدت بطول می انجامد:

نشانگان پیش از قاعدگی معمولا یک روز قبل از قاعدگی ایجاد شده و به محض قاعده شدن خانمها رفع میگردد.اما آغاز آن در برخی افراد از ۷-۵ روز قبل و در برخی از ۱۵ روز قبل از قاعدگی بوده که تا موعد  قاعدگی ادامه می یابد.

علل نشانگان پیش از قاعدگی:

* علت اصلی آن ناشناخته است اما عوامل زیر را در بروز این اختلال  دخیل میدانند:

۱-نوسانات هورمونهای استروژن و پروژسترون.
۲-تغییر در انتقال دهنده های عصبی در مغز نظیر:کاهش سطح سروتونین و اندروفین.
۳-مصرف الکل و یا نوشابه های گاز دار.
۴-کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی.

نحوه پیشگیری و درمان:

۱-مصرف قرصهای ضد افسردگی نظیر فلوکستین و پاراکستین.
۲-مصرف داروی دیکلوفناک.
۳-مصرف داروهای ادرارآور(دیورتیکها).
۴-استراحت کافی.
۵-کاهش مصرف شکر و نمک به خصوص یک هفته قبل از قاعدگی.
۶-افزایش مصرف غذاهای پر فیبر، سبزیجات، میوه ها و دانه های کامل.
۷-مصرف کلسیم و منیزیوم.
۸-مصرف مولتی ویتامین. به ویژه ویتامینها B6 و E.
۹-حمایت عاطفی از سوی اطرافیان در تعدیل این حالات بسیار موتر است.
۱۰-مصرف ادرارآورهای (دیورتیکهای) طبیعی مانند: مارچوبه،هندوانه و یا  خیار.

چند راهکار برای پیشگیری از اختلالات قاعدگی:

۱-وزن خود را کنترل کنید.
۲-چنانچه از قرصهای ضد بارداری استفاده میکنید آنها را طبق دستور، روزانه در یک ساعت مشخص مصرف کنید. قرصهای هورمون درمانی نیز همین طور.
۳-استرس خود را تحت کنترل در آورید.
۴-از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی نظیر IBUPROFEN و NAPROXEN استفاده کنید. چرا که خونریزی قاعدگی را کاهش میدهند. مصرف این قرصها را از روز نخست قاعدگی آغاز و تا پایان قاعدگی ادامه دهید.
۵-از مصرف مشروبات الکلی و سیگار خودداری کنید.
۶-میان کار و استراحت تعادل برقرار سازید.
۷-بطور منظم ورزش و فعالیت بدنی سبک داشته باشید .

[1]